II RZECZPOSPOLITA

    II Rzeczpospolita - państwo polskie odrodzone w 1918 po 123 latach zaborów.
    Nazwa podkreśla ciągłość z I Rzecząpospolitą (1569–1795), zlikwidowaną traktatami rozbiorowymi zawartymi pomiędzy Austrią, Prusami i Rosją w drugiej połowie XVIII wieku (1773–1795). Urzędowym językiem II Rzeczypospolitej był polski, a walutą początkowo marka polska a od 1924 złoty polski.

    Flaga Polski
    Flaga Polski
    Godło Polski
    Godło Polski
    HYMN: Mazurek Dąbrowskiego

    Położenie Polski

    DATY GRANICZNE

    Za formalny początek II Rzeczypospolitej przyjmuje się 11 listopada 1918, kiedy to Józef Piłsudski objął władzę wojskową z rąk Rady Regencyjnej w Warszawie. Trzy dni później (14 listopada 1918) przejął również władzę cywilną a zarówno Rada Regencyjna, jak i Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej rozwiązały się przekazując władzę Piłsudskiemu jako Tymczasowemu Naczelnikowi Państwa.
    Po agresji na Polskę III Rzeszy i ZSRR (kampania wrześniowa) i okupacji wojennej terytoriów II RP przez obu agresorów (we wrześniu 1939) legalną kontynuacją władz II Rzeczypospolitej, uznawaną na arenie międzynarodowej przez cały okres II Wojny Światowej był Rząd RP na uchodźstwie a jako podległa mu administracja w okupowanym kraju - Polskie Państwo Podziemne i jego struktury polityczne i wojskowe (Armia Krajowa)
    . Wycofanie uznania dyplomatycznego dla Rządu RP na uchodźstwie przez Wielką Brytanię i USA 6 lipca 1945 i w konsekwencji pozostałe kraje świata zrzeszone w konstyuującej się wówczas Organizacji Narodów Zjednoczonych uważać należy za faktyczny koniec prawnomiędzynarodowy II Rzeczypospolitej.
    Ostatecznym aktem jej formalnego istnienia było przekazanie w 1990 insygniów prezydenckich II Rzeczypospolitej przez Ryszarda Kaczorowskiego - ostatniego Prezydenta II Rzeczypospolitej na uchodźstwie - pierwszemu wybranemu w wolnych wyborach Prezydentowi RP - Lechowi Wałęsie.

    UZNANIE MIĘDZYNARODOWE

    Józef Piłsudski niezwłocznie po objęciu władzy cywilnej wystosował depeszę do społeczności międzynarodowej, informując ją o powstaniu niepodległego państwa polskiego.
    Pierwszym państwem, jakie uznało niepodległość II Rzeczpospolitej były Niemcy, jednak już 15 grudnia 1918 roku Polska zerwała z tym państwem stosunki dyplomatyczne. Szersze uznanie niepodległości Polski na arenie międzynarodowej związane było z postawą Francji i Wielkiej Brytanii. Wkrótce po rozejmie w Trewirze i zawieszeniu broni na froncie polsko-ukraińskim, najpierw Francja w dniu 24 lutego 1919 roku, a następnie Wielka Brytania 25 lutego uznały niepodległość Polski.
    27 marca tego samego roku niepodległość Polski uznała Stolica Apostolska.

    TERYTORIUM I GRANICE

    POWIERZCHNIA KRAJU

    388 634 km2 (1 stycznia 1938),
    a po zajęciu Zaolzia w październiku 1938r. - 389 720 km2.

    DŁUGOŚĆ GRANIC

    Całkowita długość granic Polski - 5529 km

    Granice z sąsiednimi państwami wg długości
    z Niemcami - 1912 km
    z ZSRR - 1412 km
    z Czechosłowacją - 984 km
    z Litwą - 507 km
    z Rumunią - 349 km
    z Wolnym Miastem Gdańsk - 121 km
    z Łotwą - 109 km
    granica morska - 71 km(z Mierzeją Helską 140 km)

    USTALENIE GRANIC

    Granice II Rzeczypospolitej zostały ustalone traktatowo poprzez: Traktat wersalski, Traktat ryski, Traktat w Saint Germain, Traktat w Trianon i rozstrzygnięcia międzysojuszniczej Rady Ambasadorów (w odniesieniu do granicy Polski z Czechosłowacją na Śląsku Cieszyńskim i granicy z Litwą).
    W 1921 w następstwie traktatu wersalskiego, wyników plebiscytu i trzech powstań śląskich do Polski przyłączono wschodnią część Górnego Śląska. Śląsk Opolski pozostał częścią niemieckiej Republiki Weimarskiej.

    SĄSIEDZI
    Niemcy - centralne i Prusy Wschodnie,
    Czechosłowacja od 1938 do Niemiec,
    Słowacja od 1939 zależna od Niemiec,
    ZSRR - republiki (graniczące) Ukraińska SRR i Białoruska SRR,
    Litwa,
    Łotwa,
    Rumunia,
    Węgry - od 1939 (Ruś Zakarpacka / Podkarpacka)

    TERYTORIA ZALEŻNE I AUTONOMICZNE
    Mapa Polski 1939

    autonomia Śląska - polska część Górnego Śląska i Śląska Cieszyńskiego,
    Autonomia Małopolski Wschodniej - status autonomiczny województw lwowskiego, tarnopolskiego i stanisławowskiego ustanowiony ustawą Sejmu RP w 1922 , lecz nie wprowadzony w życie do 1939;
    Wolne Miasto Gdańsk - Gdańsk i okolice


    LOSY GRANIC II RZECZYPOSPOLITEJ

    Po zbrojnej agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939, okupacji wojskowej wschodnich terenów II Rzeczypospolitej przez Armię Czerwoną i ustaleniu w dniu 28 września 1939 przez III Rzeszę i ZSRR w zawartym w Moskwie pakcie o granicach i przyjaźni niemiecko-sowieckiej linii granicznej na okupowanych wojskowo przez Wehrmacht i Armię Czerwoną terenach Polski mieszkańcy obu okupowanych części państwa polskiego poddani zostali represjom przez okupantów.

    Do Rzeszy bezpośrednio zostały wcielone: województwo pomorskie, śląskie, poznańskie (Kraj Warty), łódzkie z Łodzią, Suwalszczyzna, północna i zachodnia część Mazowsza oraz zachodnie części województw krakowskiego i kieleckiego.

    Z terytorium Rzeczypospolitej pomiędzy linią granicy niemiecko-sowieckiej z 28 września 1939 a określoną w dekrecie wschodnią granicą ziem polskich wcielonych bezpośrednio do Niemiec ( określoną jako nowa wschodnia granica Rzeszy) Adolf Hitler utworzył odrębny twór administracyjny podporządkowany Rzeszy - Generalne Gubernatorstwo.

    Pozostałe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na wschód od linii granicznej ustalonej na terytorium Polski w układzie pomiędzy III Rzeszą a ZSRR zostało w październiku 1939 anektowane przez ZSRR. Formalną podstawą były pseudoplebiscyty w postaci wyborów w 1939 , a następnie aneksja w trybie uchwały Rady Najwyższej ZSRR.

    Były to akty prawne równoległe do dwóch dekretów Adolfa Hitlera - (z 8 i 12 października 1939 r.), którymi jednostronnie wcielił zachodnie terytoria Polski do Rzeszy (zobacz: Tereny Rzeczypospolitej Polskiej anektowane przez III Rzeszę), tworząc jednocześnie z centralnych ziem II Rzeczypospolitej Generalne Gubernatorstwo.

    Wszystkie powyższe akty prawne, rozporządzające jednostronnie suwerennym i określonym traktatami międzynarodowymi terytorium II Rzeczypospolitej były sprzeczne z ratyfikowaną przez Niemcy i Rosję Konwencją haską IV (1907).
    Były one w konsekwencji nieważne w świetle prawa międzynarodowego i nie były uznawane zarówno przez Rząd RP na uchodźstwie jak i państwa sojusznicze wobec Polski, a także państwa trzecie (neutralne) przez cały czas trwania II wojny światowej.
    Wywodziły się z doktryny przyjętej traktatem o granicach i przyjaźni z 28.09.1939 r. wyłącznie przez III Rzeszę i ZSRR o zaprzestaniu istnienia państwa polskiego z dniem 28 września 1939, po kapitulacji Warszawy jako stolicy Polski.

    W wyniku postanowień konferencji w Teheranie, konferencji jałtańskiej i konferencji poczdamskiej po zakończeniu II wojny światowej, Rzeczpospolita Polska (od 1952 pod nazwą Polska Rzeczpospolita Ludowa), objęła centralną i zachodnią część terytorium II Rzeczypospolitej, a także przyznane przez mocarstwa Ziemie Odzyskane i stała się prawnomiędzynarodowym sukcesorem II Rzeczypospolitej.
    Natomiast ziemie na wschód od Bugu, Kresy Wschodnie, czyli województwa wileńskie, nowogrodzkie, poleskie, wołyńskie, tarnopolskie i stanisławowskie, a także część województwa białostockiego i lwowskiego, zostały wcielone do ZSRR.

    USTRÓJ POLITYCZNY

    System władzy w II Rzeczypospolitej Polskiej (1918-1939) określony został do 1926 jako republika demokratyczna z wielopartyjnym systemem parlamentarno-gabinetowym. Po zamachu stanu (przewrót majowy 1926) ustrój państwa uległ modyfikacji w trybie zmiany konstytucji (nowela sierpniowa) i faktycznego sposobu wykonywania władzy, w konsekwencji został przekształcony w system prezydencko-autorytarny (od obozu politycznego sprawującego władzę zwany sanacją).

    KALENDARIUM WYDARZEŃ POLITYCZNYCH

    7 października 1918 - Rada Regencyjna ogłosiła niepodległość Królestwa Polskiego od Niemiec i Austro-Węgier.
    11 listopada 1918 - objęcie władzy wojskowej w Warszawie przez Józefa Piłsudskiego
    22 listopada 1918 - po raz pierwszy użyto oficjalnie określenia Republika Polska, co oznaczało zniesienie ustroju monarchistycznego w Polsce.

    1918-1921 = sześć wojen i konfliktów granicznych:
    27 grudnia 1918 - powstanie wielkopolskie
    17 sierpnia 1919 - wybuch I powstania śląskiego (następne: 19/20 sierpnia 1920 i 3 maja 1921)
    wojna polsko-bolszewicka
    wojna polsko-ukraińska
    konflikt polsko-litewski
    polsko-czechosłowackie konflikty graniczne

    26 stycznia 1919 - wybory do Sejmu Ustawodawczego
    20 lutego 1919 - Mała Konstytucja
    28 czerwca 1919 - podpisanie Traktatu Wersalskiego z Niemcami
    13-19 sierpnia 1920 - bitwa warszawska
    2 lutego 1921 - układ sojuszniczy z Francją
    2 marca 1921 - układ z Rumunią
    17 marca 1921 - konstytucja marcowa
    18 marca 1921 - traktat ryski z Rosją radziecką
    16 grudnia 1922 - zabójstwo prezydenta Narutowicza
    15 marca 1923 - Rada Ambasadorów zatwierdziła przebieg wschodniej granicy II RP
    28 kwietnia 1924 - powołanie Banku Polskiego, początek reformy walutowej Grabskiego
    12-14 maja 1926 - zamach majowy (stanu) Piłsudskiego (początek sanacji)
    4 grudnia 1926 - powstał Obóz Wielkiej Polski w poznańskim "Hotelu Bazar", inicjatorem był Roman Dmowski
    16 listopada 1930 - tzw. "wybory brzeskie"
    14 czerwca 1932 - kryzys gdański; ORP Wicher wymusił respektowanie prawa RP do obecności zbrojnej w porcie Wolnego Miasta Gdańska
    25 lipca 1932 - pakt o nieagresji ze Związkiem Radzieckim
    26 stycznia 1934 - deklaracja o niestosowaniu przemocy z Niemcami
    14 kwietnia 1934 - powstał Obóz Narodowo-Radykalny, organizacja polityczna studentów i młodej inteligencji prawicowej
    23 kwietnia 1935 - ustanowienie konstytucji kwietniowej
    12 maja 1935 - śmierć Józefa Piłsudskiego
    1936 - utworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego
    2 lutego 1937 - utworzenie Obozu Zjednoczenia Narodowego 1 października 1938 - wkroczenie wojsk polskich na Zaolzie i przyłączenie go do Polski
    2 stycznia 1939 - śmierć Romana Dmowskiego
    31 marca 1939 - gwarancje Wielkiej Brytanii i Francji dla Polski (deklaracja udzielenia pomocy w razie zagrożenia militarnego)
    23 sierpnia 1939 - pakt Związku Radzieckiego z hitlerowskimi Niemcami (tzw. Pakt Ribbentrop-Mołotow)
    25 sierpnia 1939 - układ sojuszniczy między Polską i Wielką Brytanią

    1 września 1939 - najazd III Rzeszy, początek kampanii wrześniowej, początek II wojny światowej
    17 września 1939 - (rano) - najazd ZSRR - (wieczorem) - ewakuacja rządu II Rzeczypospolitej przez Kuty do Rumunii

    28 września 1939 - kapitulacja Warszawy
    2 października 1939 - dekret o rozwiązaniu Sejmu i Senatu
    5 października 1939 - kapitulacja ostatniego oddziału polskiego, Samodzielnej Grupy Operacyjnej Polesie (weszła w życie następnego dnia)

    WŁADZE

    NACZELNIK PAŃSTWA
    Józef Piłsudski – 22 listopada 1918 - 9 grudnia 1922

    PREZYDENCI
    Józef Piłsudski - pełnił obowiązki głowy państwa jako Naczelnik Państwa (początkowo Tymczasowy Naczelnik Państwa) 14 listopada 1918 - 11 grudnia 1922
    1. Gabriel Narutowicz 11 grudnia 1922 - 16 grudnia 1922
    Maciej Rataj - pełnił obowiązki prezydenta RP jako marszałek Sejmu 16 grudnia 1922 - 22 grudnia 1922

    2. Stanisław Wojciechowski 22 grudnia 1922 - 14 maja 1926
    Maciej Rataj - pełnił obowiązki prezydenta RP jako marszałek Sejmu 15 maja 1926 - 4 czerwca 1926
    Józef Piłsudski - wybrany 31 maja 1926 przez Zgromadzenie Narodowe na urząd prezydenta RP, nie przyjął urzędu
    3. Ignacy Mościcki 4 czerwca 1926 - 30 września 1939

    Po przewrocie majowym w 1926 faktycznie najwyższą władzę w państwie posiadał Józef Piłsudski, który piastował urząd Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.

    PREMIERZY
    1.Jędrzej Moraczewski 18 listopada 1918 - 16 stycznia 1919
    2. Ignacy Jan Paderewski 18 stycznia 1919 - 27 listopada 1919
    3. Leopold Skulski 13 grudnia 1919 - 9 czerwca 1920
    4. Wincenty Witos 10 czerwca 1920 - 23 czerwca 1920
    5. Władysław Grabski 27 czerwca 1920 - 24 lipca 1920
    6. Wincenty Witos (po raz drugi) 24 lipca 1920 - 13 września 1921
    7. Antoni Ponikowski 19 września 1921 - 10 marca 1922
    8. (dwukrotnie)5 marca 1922 - 6 czerwca 1922
    9. Artur Śliwiński 28 czerwca 1922 - 7 lipca 1922
    10. Wojciech Korfanty (desygnowany przez Sejm, nie rozpoczął misji formowania gabinetu, w obliczu sprzeciwu naczelnika państwa) 14 lipca 1922 - 31 lipca 1922
    11. Julian Ignacy Nowak 31 lipca 1922 - 14 grudnia 1922
    12. gen. Władysław Eugeniusz Sikorski 16 grudnia 1922 - 26 maja 1923
    13. Wincenty Witos (po raz trzeci) 28 maja 1923 - 14 grudnia 1923
    14. Władysław Grabski (po raz drugi) 19 grudnia 1923 - 14 listopada 1925
    15. Aleksander Józef hr. Skrzyński 20 listopada 1925 - 5 maja 1926
    16. Wincenty Witos (po raz czwarty) 10 maja 1926 - 14 maja 1926
    17. Kazimierz Bartel 15 maja 1926 - 8 czerwca 1926
    18. Kazimierz Bartel 27 września 1926 - 4 czerwca 1926
    19. Kazimierz Bartel 24 września 1926 - 30 września 1926
    20. marsz. Józef Klemens Piłsudski 2 października 1926 - 27 czerwca 1928
    21. Kazimierz Bartel (po raz czwarty) 27 czerwca 1928 - 13 kwietnia 1929
    22. Kazimierz Świtalski 14 kwietnia 1929 - 7 grudnia 1929
    23. Kazimierz Bartel (po raz piąty) 29 grudnia 1929 - 15 marca 1930
    24. Walery Sławek 29 marca 1930 23 sierpnia 1930
    25. marsz. Józef Klemens Piłsudski (po raz drugi) 25 sierpnia 1930 - 4 grudnia 1930
    26. Walery Sławek (po raz drugi) 4 grudnia 1930 - 26 maja 1931
    27. Aleksander Prystor 27 maja 1931 - 9 maja 1933
    28. Janusz Jędrzejewicz 10 maja 1933 - 13 maja 1934
    29. Leon Tadeusz Kozłowski 15 maja 1934 - 28 marca 1935
    30. Walery Sławek (po raz trzeci) 28 marca 1935 - 12 października 1935
    31. Marian Zyndram-Kościałkowski 13 października 1935 - 15 maja 1936
    32. gen. Felicjan Sławoj Składkowski 15 maja 1936 - 30 września 1939

    RZĄD RP NA UCHODŹSTWIE

    Po agresji na Polskę III Rzeszy i ZSRR (kampania wrześniowa) i okupacji wojennej terytoriów II RP przez obu agresorów legalną kontynuacją władz II Rzeczypospolitej, uznawaną na arenie międzynarodowej przez cały okres II Wojny Światowej był Rząd RP na uchodźstwie a jako podległa mu administracja w okupowanym kraju - Polskie Państwo Podziemne i jego struktury polityczne i wojskowe (Armia Krajowa).

    Podział administracyjny II RP (1930)
    Podział administracyjny II RP (1930)
    Podział administracyjny II RP w chwili wybuchu wojny z Niemcami
    Podział administracyjny II RP w chwili wybuchu wojny z Niemcami
    Polska, gęstość zaludnienia, 1930
    Polska, gęstość zaludnienia, 1930
    Mapa języków II RP, 1937
    Mapa języków II RP, 1937
    Mapa Polski 1939
    Mapa Polski 1939
    Regiony z przewagą różnych narodowości w Polsce
    Regiony z przewagą różnych narodowości w Polsce
    Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/II_Rzeczpospolita

odsylacz

© sister